Lychee: herkomst, seizoen en hoe u hem opent en eet

Wat is een lychee?

De lychee is een exotische vrucht ter grootte van een kleine pruim, met een stevige, ruwe schil in een rozerode tot dieprode kleur. Onder die schil zit glazig, wit en zeer sappig vruchtvlees rond een langwerpige, glimmende pit die niet eetbaar is. De smaak is zoet met een lichte, bloemige frisheid, vaak omschreven als een kruising tussen druif en roos.

Herkomst: van Zuid-China naar Israël en Zuid-Afrika

De lychee stamt oorspronkelijk uit Zuid-China, waar de vrucht al eeuwenlang wordt geteeld en een vaste plaats heeft in de traditionele keuken en geneeskunde. Van daaruit verspreidde de teelt zich naar Zuidoost-Azië en later naar tropische en subtropische gebieden wereldwijd. De lychees die in Nederland te koop zijn, komen tegenwoordig maar beperkt uit China: het grootste deel van de aanvoer is afkomstig uit Israël, Madagaskar en andere Afrikaanse landen zoals Zuid-Afrika, waar de oogst in een ander jaargetijde valt dan in Azië.

Seizoen: de grootste aanvoer rond de jaarwisseling

Lychees zijn het hele jaar in beperkte mate verkrijgbaar, maar het eigenlijke seizoen valt rond januari, met de grootste aanvoer tussen eind december en eind februari. Dat komt doordat Madagaskar en Zuid-Afrika op het zuidelijk halfrond liggen en daar juist in die maanden oogsten. Buiten deze periode is het aanbod kleiner en vaak duurder, vergelijkbaar met hoe granaatappels ook grotendeels op import van wisselende herkomstlanden leunen.

Een rijpe lychee herkennen

Let bij de aankoop op de kleur van de schil: hoe voller roze tot rood die is, hoe rijper en verser de vrucht. Bruine of sterk uitgedroogde plekken op de schil wijzen op ouderdom, ook al is het vruchtvlees vaak nog wel te eten. De schil zelf voelt licht ruw en stevig aan, maar mag niet hard of volledig ingedroogd zijn.

Lychee openen en eten

Een lychee openen kost geen mes. Druk met beide duimen stevig op het midden van de vrucht, tot de schil openbreekt. Vanaf daar pelt u de schil met de vingers verder los, ongeveer zoals bij een mandarijn. Onder de schil ligt het sappige vruchtvlees rond de pit; u eet dat vruchtvlees los van de pit, die net als de schil niet eetbaar is.

Omdat het sap snel wegloopt zodra de schil openbreekt, opent u een lychee bij voorkeur boven een bord of kommetje.

Bewaren: liever koel dan in de koelkast

Lychees verliezen in de koelkast vrij snel aan aroma, dus bewaar ze bij voorkeur op een koele plek van rond de 12 graden; daar blijven ze ongeveer een week goed. Moet het toch in de koelkast, reken dan op ongeveer twee weken houdbaarheid. Wilt u lychees langer bewaren, dan kunt u ze gepeld en ontpit invriezen in een goed gesloten zakje of bakje; bij minimaal -18 graden blijven ze dan tot ongeveer twaalf maanden bruikbaar, bijvoorbeeld voor smoothies of desserts.

Gebruik in de keuken

Vers gegeten, gekoeld, komt de zoetheid van de lychee het best tot zijn recht. Daarnaast verwerkt u lychees in fruitsalades, als garnering bij Aziatische gerechten, in cocktails en sorbets, of in combinatie met ander tropisch fruit zoals mango. Gedroogde lychee, met een donkerbruine, leerachtige schil, is een heel andere ervaring: geconcentreerder van smaak en met een structuur die aan rozijnen doet denken.

Lychee, rambutan en longan: niet hetzelfde fruit

In de winkel liggen naast lychee soms ook rambutan en longan, en de drie worden regelmatig door elkaar gehaald omdat ze familie van elkaar zijn en qua vruchtvlees op elkaar lijken. Rambutan is te herkennen aan de zachte, harige uitsteeksels op de schil, terwijl de schil van een lychee juist ruw maar kaal is. Longan is kleiner dan een lychee, heeft een gladde, dunne, lichtbruine schil en een iets minder uitgesproken, wat minder zoete smaak. Het vruchtvlees van alle drie zit los om een niet-eetbare pit, maar alleen aan de schil ziet u meteen met welke vrucht u te maken heeft.

Blikken lychee als alternatief

Buiten het korte hoogseizoen valt soms terug te vallen op lychee uit blik, meestal op siroop. De textuur is zachter en minder knapperig dan verse lychee, en de smaak is zoeter door de toegevoegde siroop, maar de vorm en geur blijven herkenbaar. Voor cocktails, gebak of gerechten waarbij de lychee wordt verwerkt en niet los gegeten, is blik een bruikbaar alternatief; voor puur fruit eten verse lychee is vers echt een ander product.