Soorten sinaasappel: navel, bloedsinaasappel en sappersinaasappel

Drie hoofdgroepen sinaasappels

Sinaasappels vallen grofweg in drie groepen uiteen: navelsinaasappels, bloedsinaasappels en blonde sinaasappels, waarvan de laatste groep in de praktijk vaak als sappersinaasappel of perssinaasappel wordt verkocht. Het onderscheid zit niet alleen in kleur, maar vooral in schilstructuur, pitgehalte en de vraag of de vrucht bedoeld is om te schillen en op te eten, of om uit te persen.

De navelsinaasappel is de meest gegeten hand-sinaasappel, de bloedsinaasappel valt op door zijn rode vruchtvlees, en de blonde of sappersinaasappel is de standaardkeuze voor een glas vers geperst sap.

Navelsinaasappel: het naveltje en de pitloze schijven

De navelsinaasappel herkent u meteen aan het kleine, navelvormige uitsteeksel aan de onderkant van de vrucht, een tweede, onvolgroeid vruchtje dat in de schil is ingesloten. Navelsinaasappels zijn zoet, vrijwel zonder pitten, en de schil laat gemakkelijk los, wat ze tot de gangbare keuze maakt om als hand-sinaasappel te schillen en in partjes te eten.

Binnen de navelgroep bestaat een duidelijke volgorde in het seizoen. De Navelina, een vroege mutant van de oorspronkelijke Washington Navel, rijpt van oktober tot januari en heeft een fris-zoete, iets minder uitgesproken smaak dan latere rassen. De Washington Navel zelf is de bekendste en meest volle, sappige variant en blijft drie tot vier maanden aan de boom bewaarbaar. Navelate en Lane Late zijn de laatste rassen van het seizoen: ze komen eind januari beschikbaar en blijven tot in april op de markt, vaak uit Spaanse teelt.

Bloedsinaasappel: rood vruchtvlees door anthocyanen

De bloedsinaasappel dankt zijn rode tot paarsrode vruchtvlees aan anthocyanen, dezelfde plantstoffen die ook blauwe druiven en bramen hun kleur geven, en die bij citrus alleen aangemaakt worden onder een combinatie van warme dagen en koude nachten. Daardoor groeien de beste bloedsinaasappels in gebieden met een uitgesproken temperatuurverschil, zoals de voet van de Etna op Sicilië. De vrucht is rond 1850 in het Middellandse Zeegebied ontstaan en de Sicilaanse bloedsinaasappel geldt inmiddels als beschermd streekproduct.

Binnen de bloedsinaasappels bestaan drie veelvoorkomende rassen met duidelijk verschillende kenmerken. De Tarocco is het mildst en zoetst, vrijwel pitloos en met een schil die slechts gedeeltelijk rood verkleurt; hij wordt gezien als de meest veelzijdige bloedsinaasappel, zowel voor vers eten als voor sap. De Moro is de donkerste en meest uitgesproken van de drie, met een intens diep karmozijnrode schil en vruchtvlees en een steviger, iets zuurdere smaak die goed werkt in vers geperst sap. De Sanguinello zit daar qua kleur en smaak tussenin: minder fel dan de Moro, maar iets minder mild dan de Tarocco.

Sappersinaasappel: gemaakt om te persen, niet om te schillen

De sappersinaasappel, ook wel perssinaasappel genoemd, onderscheidt zich niet zozeer door kleur als wel door schilstructuur en pitgehalte. Deze sinaasappels hebben een stevigere, dikkere schil die minder makkelijk loslaat, en bevatten vaker pitten dan navelsinaasappels. Dat maakt ze minder aantrekkelijk om te schillen en in partjes te eten, maar juist geschikt om doormidden te snijden en uit te persen.

Het sappersinaasappel is doorgaans zoeter en sappiger dan een navelsinaasappel wanneer hij is uitgeperst, met een minder complexe maar krachtigere smaak in het glas. In de winkel wordt dit onderscheid niet altijd expliciet vermeld; let daarom op de aanduiding "pers" of "jus d'orange" op de verpakking, of vraag ernaar bij een marktkraam.

Waaraan herkent u in de winkel welke soort u koopt?

Een klein navelvormig uitsteeksel aan de onderkant wijst op een navelsinaasappel. Een schil met rode of paarse vlekken, soms al zichtbaar aan de buitenkant, wijst op een bloedsinaasappel; bij een volledig oranje schil is het lastiger om zonder doorsnijden te zien of het om een Tarocco, Moro of gewone sinaasappel gaat. Voor sappersinaasappels geldt vooral het gewicht als indicatie: een zware sinaasappel in verhouding tot zijn formaat bevat doorgaans meer sap.

Om zeker te zijn van de smaak, blijft doorsnijden de betrouwbaarste test: rood tot paarsrood vruchtvlees betekent een bloedsinaasappel, terwijl een oranje kleur met weinig pitten wijst op een navelsinaasappel die klaar is om te schillen.

Wanneer is het sinaasappelseizoen?

Het seizoen van de verschillende sinaasappelsoorten loopt grotendeels na elkaar: - Oktober tot januari: Navelina, de vroegste navelsinaasappel. - November tot februari: Washington Navel, met een lange bewaarperiode aan de boom. - December tot april: bloedsinaasappels als Tarocco, Moro en Sanguinello, met een korte piek rond het begin van het nieuwe jaar. - Eind januari tot april: Navelate en Lane Late, de laatste navelrassen van het seizoen, vaak uit Spanje.

Omdat sinaasappels in Nederland niet geteeld worden, komt het volledige aanbod uit import, voornamelijk uit landen rond de Middellandse Zee en Zuid-Afrika. Net als bij de herkomst van mango bepaalt het herkomstland vaak wanneer een sinaasappel op zijn best is.

Sinaasappels bewaren: buiten de koelkast houdt langer vers

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, hoeven sinaasappels niet per se in de koelkast. Op een koele, donkere plek buiten de koelkast blijven ze doorgaans een tot twee weken goed; in de koelkast kan dat oplopen tot drie tot vier weken, mits ze los liggen en niet in een afgesloten plastic zak, waarin vocht zich ophoopt en schimmel bevordert.

Controleer bij aankoop op zachte plekken in de schil en een muffe geur, beide tekenen van beginnend bederf. Een stevige, gladde schil met enig gewicht in verhouding tot het formaat wijst op een sappige, verse vrucht, ongeacht of het om een navel-, bloed- of sappersinaasappel gaat.